Coaching Magdalena Ulasińska
29/06/11

Parę słów o motywacji

O motywacji ostatnio jest głośno. Każdy wie, co to jest motywacja i każdy też doświadcza od czasu do czasu jej brak. Jak działa motywacja? Jak ją rozpalić? Jak sprawić, żeby chciało nam się chcieć? W jaki sposób obudzić w sobie tę wielką sprawczą siłę?  Oto jest pytanie.

W połowie XX wieku nastąpił wielki przełom w badaniach psychologicznych. Odwrócono schemat. Zamiast badać i koncentrować się na słabych stronach człowieka i jego brakach, zaczęto się interesować ludźmi pełnymi życia i energii. Rozpoczęły się próby szukania składników i cech sukcesu. Pojawiło się pytanie: jak to się dzieje, że jedni osiągają w życiu sukcesy, a inni nie? Zaczęto pytać: CO SĄDZISZ O SWOIM ŻYCIU? JAKICH LUDZI PODZIWIASZ? CO ROBISZ, ŻE JESTEŚ SZCZĘŚLIWY? I wreszcie: CO CIĘ MOTYWUJE DO DZIAŁANIA?

Abraham Maslow po długich badaniach stworzył słynną piramidę potrzeb. Pogrupował w niej najważniejsze z ludzkich potrzeb i umieścił je w schemacie piramidy. Dół piramidy wypełniają potrzeby związane z PRZETRWANIEM (jedzenie, picie, potrzeby biologiczne itd.). Zaspokojenie ich jest kluczowe dla przeżycia. Kiedy te podstawowe potrzeby są zaspokojone, kolej na następne piętra. BEZPIECZEŃSTWO. PRZYNALEŻNOŚĆ – czyli akceptacja, bycie częścią grupy. UZNANIE – postrzeganie siebie w oczach swoich i otoczenia. I wreszcie na samym czubku, potrzeba najwyższa: SAMOREALIZACJA.  Zasada jest prosta. Najpierw trzeba zaspokoić potrzeby niższego stopnia, żeby dojść do potrzeb szczebla wyższego. Własny rozwój jest potrzebą najwyższą. Jest wartością.

Motywacja, żeby stać się czynnikiem, który pracuje na naszą korzyść, zawsze powinna pochodzić z wewnątrz. Motywacja zewnętrzna to pobudki i chęci otoczenia, środowiska, innych osób. To nie działa. Działa tylko motywacja  wewnętrzna. Taka, która pochodzi bezpośrednio z naszych pragnień, z tego, czego naprawdę chcemy i jest to zgodne z naszymi wartościami. Nikt nas do niczego nie zmusza, nie nakłania. Robimy coś, bo sami tego bardzo chcemy.

Czas na pytanie kluczowe. Co Cię motywuje do działania? Odpowiedzi jest co najmniej tyle, ilu ludzi dookoła. Każdego motywuje i mobilizuje coś innego. Badania pokazują jasno, że metoda kija i marchewki jako źródło zarządzania odchodzi już  w zapomnienie. Badania pokazały, że zarówno kary, jak i nagrody są jednakowo demotywujące do działania. Poza tym budują motywację zewnętrzną i wspomagają pogoń za nagrodą, deklarują brak zaufania, budują blokady komunikacyjne, niszczą współpracę w grupie.

Za pomocą kija i marchewki można łatwo i szybko zmusić prawie każdego, do prawie wszystkiego. Z wyjątkiem jednego: ŻEBY POLUBIĆ TO, CO  SIĘ ROBI. Jak pokazują najnowsze badania jest to jedyna gwarancja skutecznego działania. Jakie są czynniki wspomagające wykonywanie pracy z przyjemnością? Przyjazne warunki pracy. Poczucie bezpieczeństwa. Wsparcie. Zaufanie. Relacje partnerskie. Jasne zasady. Samodzielność. Możliwość uczenia się na błędach. Szansa na rozwój.

Wyniki badań Instytutu Gallupa prowadzonych przez 25 lat nad ponad milionem pracowników, wykazują silny związek pomiędzy sukcesem firmy, a pozytywną odpowiedzią na takie pytania jak:

CZY WIEM, CZEGO OCZEKUJĄ ODE MNIE W PRACY?

CZY CODZIENNIE W PRACY MAM MOŻLIWOŚĆ WYKONYWANIA TEGO, CO POTRAFIĘ NAJLEPIEJ?

CZY W CIĄGU OSTATNICH 7 DNI CZUŁEM SIĘ CHOĆ RAZ DOCENIONY?

 CZY W PRACY LICZY SIĘ MOJE ZDANIE?

CZY MAM POCZUCIE, ŻE MOJA PRACA JEST WAŻNA?

CZY MAM W PRACY MOŻLIWOŚĆ DOKSZTAŁCANIA SIĘ I ROZWOJU?

I tak dalej. Takich pytań jest znacznie więcej. Pokazują one sprzyjające warunki pracy, które wzmacniając motywację wewnętrzną, bezpośrednio przekładają się na efektywność działania.

Filozofia Kaizen w swoich małych krokach, małych działaniach, również odnosi się do motywacji. Wskazuje, że jedynym prawdziwym i długotrwałym źródłem motywacji jest motywacja wewnętrzna, a najskuteczniejszymi nagrodami są nagrody niematerialne: pochwała, docenianie,  wyróżnienie.

W Japonii, w Toyocie od dawna stosowany jest system skrzynek, do których każdy pracownik ma prawo wrzucić kartkę z uwagą na temat warunków pracy, udogodnień, nowych rozwiązań, swoich pomysłów na lepsze funkcjonowanie. Z tego przywileju korzysta ponad 75% pracowników. Stanowi to ok. 1,5 mln wniosków rocznie. Co  motywuje pracowników do tego, by się angażować? Jeden podstawowy czynnik: czują się ważni i potrzebni. Ponad 90% wniosków jest wcielanych w życie. Raz w roku przyznawana jest nagroda za najlepszy wniosek. Nagroda to wieczne pióro wręczane przez Prezesa.

Taki sam system skrzynek jest stosowany w Stanach Zjednoczonych, jednak  rezultaty są nieporównywalne. Z możliwości wyrażenia swojego zdania korzysta jedynie 25% pracowników. Dlaczego? Pewnie dlatego, że zaledwie 38% wniosków jest wcielanych w życie. Nie opłaca się angażować, skoro nasze zdanie i tak niewiele zmieni. Jest jeszcze jeden czynnik. Nagroda. Średnia wartość nagrody w USA wynosi 498 $. W Japonii 3,8 $.

Warto znać swój własny system motywacji. Kij i marchewka na dłuższą metę nie działają. Pieniądze nie stanowią prawdziwego źródła motywacji. Co więc motywuje Cię do działania?

Wróć